Havaktingit

You are here

Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound Tununiqpaangani inniaqtuq Kanadaup Angitqiyauninganik Munariyauliqtuq Ininga

Niqiliqivik 14, 2017

Tuhaqtitauyukhaq

Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound Tununiqpaangani inniaqtuq Kanadaup Angitqiyauninganik Munariyauliqtuq Ininga

Canada, Nunavut, unalu Qikiqtani Inuit Katimavia angiqhimayut inirhimaliqtumi kiklikhami uumunga Kanadami angitqiyauyumi Kanadami imarmiutanun munariyakhami inimi uvani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound Kanadami Ukiuqtaqturningani

August 14, 2017 Mittimatalik, Nunavut

Kanadaup Ukiuqtaqturnia angiyuq ininga halumayup tariup nunaplu ilauvaktuq pitquhikkut Inuinnait nunagiyaa qanga taimaa ingilraanin. Nayurvigiyauyuqlu amigaittunin qilalukkanin, nanuinnin, utiqattayuktuninlu tingmianin. Hilaup aallanguqtirnia inuillu huliniinni hulaqutiyut nunamik pitquhikkullu inuuhianik Ukiuqtaqtumi, inuillu munariniqaqtut hapummiyakhariplugit.

Uplumi, Minista Avatiliqiyikkut Hilaup Aallanguqtirningani uvungalu Minista munariniqaqtuq Parks Canada-mun, Catherine McKenna, unalu Joe Savikataaq, Nunavutip Ministaa Avatilqiyikkut, unalu Mr. P.J. Akeeagok, Angiyuqqaaq Qikiqtani Inuit Katimayiinni, uqaqtut angiruti uvani inirhimaliqtumi kiklikhami uumunga Kanadami imarmiutanun munariyakhami inimi uvani (NMCA) Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound.

Ilangani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound malruiqtuqhugu aktilaanganin Nova Scotia-mi hapummiyaunialiqtuq, angitqiyaupluni angitqiyauyumi imarmiutanun munariyakhami inimi Kanadami.

Uplumi uqautaa inirirutauyuq amigaittuni ukiuni havakpiarutainni Nunavunmin Inuinnarnin aallakkiinin kavamatkuninlu. Paannariplugillu Qikiqtani Inuit Katimayiit Nunavut Kavamatkullu, Kanadaup Kavamanga piliqtuq angiyumik hulitjutimik piliurnikkut itquhitjutikhamik hivunighani kingulliutiptiknik. Hapuminia uumani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound taimaatut Kanadami imarmiutanun munariyakhami inimi naunaitkutauyuq havaqatigiiknirnik atautikkullu inirutinik. Una angiruti pipkaiyuq aivatjutinik uumani Inuit Hulaqutikkut Ikayurutikhanik Angirutimik (IIBA) tuniniaqtuq hivituniqaqtunik ikayurutikhanik Inuinnarnun inuuraanginnaqtuni tahamani. Angiruti naunaiqtihimayuqlu nutqaqhimatjutimik hivunikhani tariurmi urhuqyuanik kaasiliiniklu qinirhianirnik pivallialiurnirniklu.

Una munariyakhami inimi hapumminiaqtait Inuit anguniarutaitigut pilaarutait pipkaqtitauhimayut ataani Nunavunmi angirutimi pipkailunilu hapumminirnik huratjanik qayangnarhiyunik.

Kanadaup kavamanga havagumayuq angikliharnikkut havagutimiknik hapummiyauhimayunik inini hapummilugillu Kanadaup uumayuni-aallakkiikniqarnirnun. Angiqtauhimayuq kiklikhaq uvani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound tunitjutiniaqtuq imaakiaq 2%-mik tatjakaffuk tunnganiqarniani talvunga Kanadaup kavamanganin havagumayaanin hapumminikkut 5%-mik Kanadaup imaqutainni 2017-kut. Sainiutaani Inuit Hulaqutikkut Ikayurutikhanik Angirutim, una munariyakhami inimi tunitjutiniaqtuq angiyumik Kanadaup nunaryuami havagutinik uvunga Nunaryuarmi Nunagiyauyunin Katimayiinnun uumani uumayuni-aallakkiikniqarnirnun.

Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound uumayuriakpiaqtuq. Niklaumayut ukiuqtaqtumi imait pitjutivaktut tingmianik, iqalunik, qilalugaqnirniklu, pipkaipluni aallangaqpiaqtumik avatigiyauyumik nunaryuami; taamna arlingnaqtuq aulapkaivaktaillu Inuit qanga taimaat ingilraanin. Tahamna nunauyuq aularaanginnaqtunik pitquhilik inuuhiriktipkainikkullu Inuinnarnik hakugiktumik atatjutiqaqtut nunamun tariumullu.

Uplumi naunaiqtitaa piyukhamik anginiqaqtumiklu pitjutimik hapumminikkut talvani inimi hivunikhani kingullikhaptiknun.

Uqaallagutit

"Amiriniq haffuminga akhuurnaqpiarutilik. Aatjikutaatut tamatqivyangniatigut Ukiuqtaqtup, avikturniq ihuirutikhalik hilam aallangurnianut. Uunakpallianiq mahaktilirniillu tariup hikua mikhipkaivalliayuq avatainnik, qayagittiaqtakhat tariurmiutat ayurnarnirmut. Inuit, taimanimi ihuaqutigivagait hapkuat niqikhamingnut, aannuraakhanut, iglukhamingnullu, ilittuqhiyut pivikhaqautitit ayurnautinguliqtut hivunikhatitiklu nalunaqhiliqhutik.

Qayagiplugu Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound uplumit, ikayuqtugut tammaqtailinianik pimmariktuq hivuniq aqagukhamut. Hapukuuttiriyugut qayangnautaanut hilam aallangurutaanut, aanniqtailitjutaatut ittumik pipluta ayuqhalaqitjutip inungnit upaqtaqtaunianit hanaqivianit. Aullaqtiriyugut ihuaqtumik atauttigiingmik aulahimmaarunmik hugatjanut pihimmarutilingmiklu pitquhituqarmik."

Nan’ngariyauyuq Catherine McKenna,
Minista Avatiliqiyikkut Hilaup Aallanguqtirninganullu Ministauyuqlu munaripluni Parks Canada-mik

"Kavamakput hanaqiniarutiqaqtuq qayakkutaanut amiriniq 5% atilaangata imaqutipta uumani ukiumi, talvalu 10% 2020-mut; una Kanatami imangani amiriyauyumi hakugiktuq aularut iniqtirniaqhimayaptingni. Aulaqtiliqtaqqullu Oceans Protection Plan (Tariuni Hapumminikkut Hivunikhaq), atuqhimaittuq hivuagut, $1.5-billion ikayuut naammagianginni tariuvut halumayaanginnilu. Umani hanaqitjutikhami, angiliyuummiliqtaqqut hikuliqiyit taiyauyut Coast Guard Auxiliary (Umiakkut Amiriyiit) Ukiuqtaqtumi, piyuummirutaatigut nunaqaqqaatut inunginni ilautjuhiani. Naahurivugut uqaqtigiigunmik akhuurnaqtumik hanaqitjuhiqmi, piyuummirutiqarniaqtumi upin’ngarutikkut upitjutainnut hanaqtijutikhamut Ukiuqtaqtumi pitjutiniklunilu turaangattiaqtunut Nunaqaqqaatut nunallaanginni amiriniatigut imat kinguvaariyakhanut."

Nan’ngariyauyuq Dominic LeBlanc,
P.C., Q.C., M.P., Minista Iqaluliqnikkut, Tariuni ukunanilu Kanadaup Umiakkut Amiriyiit

"Tikkuarniq haffuminga amirittiaqtauyumik akhuurnaqtumik iniqtigamik Nunavunmiunun, tamapta quviakutigiyakharaluaqqut. Inuit ihumiqtuqtaunraanginnaqhimayut societal value of Avatittinnik Kamatsiarniq, pitjarikhaaqlugu pimmarikhaaqlugu nuna, huraat, avatilu. Pihimayiupluta tuniyauvituqaptingnik, uvagulli ilituqhaiyukhauyugut pittiaqnikkut pivallianianik tinyauvituqaptingnik kayakkutaaniklu amiritjutaanik aulahimmarutaanik nuna uumalaqhuutaanik pitjuhianut. Nan’ngahukpunga ilauyaamnik akhuuqnaqtumik hivumuurunmik atauttigiikkut."

Nan’ngariyauyuq Joe Savikataaq,
Nunavut Minista Avatiliqiyikkut

"Uplumi akhuuqnarutilik Inungnut pihiqtunaittuliqitjutaanut Tallurutiup Imanga nunallaaptingnut. Hamna nuna pitquhipta tikliqtautaatut ittuq avatimut; hapkuat imat imangmiutaqattiaqhutik aulatjutauvaktut Inungnut taimanimit. Naatqayaqhutik tallimat qulillaat ukiut, Inuit uuktuqpaktut aulahimmarniinnik pihiqtunaittut tuniyauvituqat auttuqhimaaqtutut illitik piqtuhituqaptingnut, ilitquhiptingnut inuuhiptigut annakhimmaarutiptingnullu. Iniqtirniatigut Inuit Impact and Benefit Agreement, Inuit hamani avikturnirmi ihuaqutiqaqhimmaarniaqtut haffumanga imarmin angikliyuummiyaaqlutik piangaiqpalliahimmaaqlutiklu kinguvaakhami."

P.J. Akeeagok,
Angiyuqqaaq uvani Qikiqtani Inuit Katimayiinni

Ilitturipkaitjutit

  • Atauttikkut aktilaanga tukhiqtauhimayumi NMCA-mi uvani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound unalu Sirmilik National Park (Kanadami Minnguiqhirvik), Prince Leopold Island Migratory Bird Sanctuary (Tingmiani Munarittiarvik), unalu Nirjutiqavvik National Wildlife Area (Kanadami Huratjanun Munarittiarvik), tamatqiutiqaqtuq avatquhimayumik 131,000 square kilometers-nik – angitqiyaq malruiqtuqhugu Kanadaup angitqiyaanik hapummihimayumi inningani (Queen Maud Gulf Migratory Bird Sanctuary (tingmianun munarittiarvik)). Atauttikkut, hapummiyauyuq ini piniaqtuq qulaanin Sirmiliup hirmiinnin itiniinnun tariup talvani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound.
  • Tukhiqtauhimayuq NMCA uvani Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound avatquhimayumik malruiqtuqhimaliqtaa angikliharnianik ininga Kanadaup imarnik hapummiyauhimayunik imarnik, talvannga 1.54% uvunnga 3.44%, tunitjutiplunilu imaakiaq 1.9%-mik uvani Kanadaup tamatqiutihimayuni imakkut nanminiutaanun uvani tatjakaffuk tunnganiqarhuni talvunga havagumayaani hapumminikkut 5%-mik imakkut imainnik 2017-kut, tunituuti taimaatuinnaq iniqtiqtauhimayaaqtuq iniqtirutaani uumani Inuit Hulaqutikkut Ikayurutikhanik Angirutimi.
  • Inuit Qauijimajatuqangit (Inuit traditional knowledge) unniutiniaqtait hivunikhanik ihumaliurutikhanik aulapkainingani hapummininganilu NMCA-mi. IQ tuniutjutauyuq pitquhikkut qauyihimayanik ukuninngalu ilihimayauyunik nakuutqiyauyunik havagutinik inungni tunngavigiyauyuqlu inuunirmun Ukiuqtaqtumi. IQ nauhimayuq amigaitpiaqtuni kinguliriikpakhimayuni pitjutaalu una katitiqhimayunik qauyihimanirnik uqaqhimayunik qanga taimanin pipkaivaktait Inuit ilihimanirnik kangiqhihimanirniklu avatimiknik.
  • Hapumminia Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound ikayuqtauuq, ilangani, havagutainnin Nature Conservancy of Canada-min uumanngalu Shell Canadaup ihumaliurninganin inmitigut taimaaqtittijutainnin 30-nik urhuqyuani kaasiliinilu qinirhianikkut aturutainnik ukunani 8,600 square kilometers-ni.
  • Una angiruti naunaiqtitaalu taimaatut, ilaupluni nutqaqtittinikkut hivunikhani tariuqni urhuqyuani kaasiliinilu qinirhianirnik, aallat qinirhianiit pilimaittut, ilauyullu qagaqtitautikkut hanaqitjutit, pipkaqtitaulimaittut talvani inimi taapkuat IIBA aivatjutiit aulahimmaaqtillugit. Tahamna ini tikkuaqtauhimaliqqat ataani uumani Canada National Marine Conservation Areas Act (Kanadami Imarni Munariyakkut Ininik Maligaq), taamna ini pilimaiqtinniaqtait qinirhianiit hanaqilimaiqlutiklu ukuninnga hydrocarbons, uyarauyat, uyaraliat, aallallu nauttiangunggittut hunavaluit.
  • Lancaster Sound atauhiuyuq 29-ni imakkut avikturhimaniinni pitjutiqaqtuq tamaat pitjutainni imakkut avatigiyainni takunnaqtut Kanadaup nunainni Atlantic-mi, Ukiuqtaqtumi, uvanilu Pacific tariungani, ukunanilu Great Lakes (tahiryuat Ontario-mi). Ataani Canadaup Imarni Munariyakkut Inimi Pitjutaani Hivunikhaani, Parks Canadaup turaangania piliuriami NMCA-nik ilaupkainikkut tamainnik 29-ni imakkut avikturhimaniinnik.
  • Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound aulapkaihimayut Inuinnarnik inuuyut anguniarnikkut inuuhirmik qanga taimanirnin. Taapkunuunga havaknikkut pitquhikkut hulitjutinin anguniarnirninlu aulahimmaaqtut uplumi, Inuit niqighaqaqtitpaktait inminik ilamikniklu pipkaihimmaarhutik hakugiktunik pitquhikkut naunaitkutunik tamainnun kinguliriiqtunun. Hapumminiq uumani tamaani inimi ihariagiyauyuq aanniaqtailinirnun inuuhiriknirnunlu Inuinnarnun Tununiqpaanguyumi amigaitpiaqtuninlu ikayuqtauhimayuq nunallaanin.
  • Havakningit Inuinnarnin hapumminikkut Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound aullaqtiqtuq 1960s-ni 1970s-nilu pipkaiyuqlu hivulliqpaamun Lancaster Sound Avikturhimanirmi nunakkut aturnikkut hivunikhamik 1990-mi. Uplumi unniutjutaa pitjutiuyuq amigaittuni ukiuni havakningani Inuinnarnin akihaqtuinikkut hapumminikkullu piyumatjutainnik talvani inimi.
  • 2016-mi, Kanadaup Kavamanga naunaiqtitaa havagumanirmini, talvani World Wildlife Fund Annual Oceans Summit (Nunaryuami Uumayuni Maniliqtuutikkut Ukiuq-tamaat Tariutigut Katimaryuarutimi), tikitjutiumaplutik imakkut munarinikkut turaangayamiknik. Ilaupluni hulinirmun, Shell Canada inmikkut tuniyait tariuqmi pilaarutitik ukununga Nature Conservancy of Canada-mun, taapkuat tunihimayaillu laisighat Kanadaup Kavamanganun, pitjutiyuq uplumi anginiqaqtumik unniutjutimik.

Pitjutiqaqtuq Tititraq

Hivuagut: Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound

Pitjutiqaqtut Atatjutit

Parks Canada

Qikiqtani Inuit Association

Government of Nunavut

Government of Canada celebrates Oceans Day and announces plan for marine conservation targets

Tallurutiup Imanga/Lancaster Sound Imagery

- 30 -

Uqaqatigivikhat

Marie-Pascale Des Rosiers
Havakvianin Ministaup Avatiqliqinikkut Hilaup Aallanguqtirninganut
613-462-5473
marie-pascale.desrosiers@canada.ca

Inungnun Tuhaupmapkaitjutit
Parks Canada Agency
855-862-1812
pc.media@pc.gc.ca

Sima Sahar Zerehi
Aulapkaiyi Tuhaumapkainirnun
Qikiqtani Inuit Katimayiit
867-975-8413
867-222-5079
1-800-667-2742
szerehi@qia.ca

Hayward Harris
Avatiliqiyikkut Havakvia
Nunavut Kavamat
867-975-7769
hharris@gov.nu.ca